Dental İmplantlar

Dental implant, kaybedilen dişin kökünün yerini alan titanyumdan üretilmiş yapay bir diş köküdür. Küçük bir vida biçimindedir ve çene kemiğine yerleştirilir. Titanyum vücutla uyumlu bir metal olduğu için kemik zamanla implantın yüzeyine tutunur ve implant kemiğin bir parçası hâline gelir. Bu kaynamaya osseointegrasyon denir. İmplantı sağlam kılan ve onu takıp çıkarılan protezden ayıran şey budur.

Kaynama tamamlandıktan sonra implantın üzerine bir bağlantı parçası (abutment) ve onun üzerine de dişin görünen kısmı olan kron takılır. Dışarıdan bakıldığında ve çiğnerken, kendi dişinize benzer bir diş elde edilir.

İmplant tek bir eksik dişten tüm dişlerin kaybına kadar farklı durumlarda kullanılır. Tek dişte her implant bir kron taşır; birden fazla eksikte birkaç implant bir köprüyü taşıyabilir; tüm dişleri eksik hastalarda ise az sayıda implant üzerine sabit bir diş sırası yapılabilir (bkz. All On 4 – 6 İmplant Konsepti).

İmplant için belirleyici olan yaş değil, kemiğin durumu ve genel sağlıktır. Temel koşullar:

• Çene gelişiminin tamamlanmış olması (genellikle 18 yaş sonrası)
• İmplantı taşıyacak yeterli kemik bulunması ya da kemiğin ilave işlemlerle yeterli hâle getirilebilmesi
• Ağız içinde aktif, tedavi edilmemiş diş eti hastalığı olmaması
• İyileşme sürecinde ağız bakımına özen gösterilebilmesi

Bazı durumlar implantı imkânsız kılmaz, ama tedaviden önce ayrıca değerlendirilmesi gerekir:

• Kontrol altında olmayan diyabet
• Baş ve boyun bölgesine daha önce ışın tedavisi (radyoterapi) almış olmak
• Kemik erimesi (osteoporoz) ya da kanser tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar (bisfosfonatlar gibi)
• Kan sulandırıcı ilaç kullanımı ve ciddi kalp hastalıkları
• Yoğun sigara kullanımı
• Hamilelik (planlı cerrahi işlemler genellikle doğum sonrasına ertelenir)

Bu nedenle ilk muayenede kullandığınız ilaçları ve geçirdiğiniz hastalıkları eksiksiz söylemeniz önemlidir. Gerekirse hekiminizle birlikte hareket edilir.

Bir diş çekildiğinde, o bölgedeki çene kemiği artık çiğneme kuvveti almaz. Kemik kendini bu kuvvetle yeniler; kuvvet ortadan kalkınca hacmini kaybetmeye başlar. Bu kayıp özellikle çekimden sonraki ilk aylarda hızlıdır.

Zamanla boşluğun iki yanındaki dişler boşluğa doğru eğilir, karşı çenedeki diş boşluğa doğru uzar ve dişlerin kapanışı bozulabilir. Çiğneme yükü diğer tarafa kayar. Uzun süre beklenmiş eksikliklerde kemik implant için yetersiz kalabilir; tedavi yine mümkündür ama önce kemik kazandırmak gerektiği için süreç uzar. Kısacası, erken yapılan implant çoğu zaman daha basit ve daha kısadır.

1. Muayene ve 3 boyutlu tomografi. Ağız içi muayene yapılır, genel sağlık durumunuz konuşulur. 3 boyutlu tomografi ile kemiğin yüksekliği, genişliği ve yoğunluğu ölçülür; üst çenede sinüs boşluğuna, alt çenede dudağa his veren sinire olan mesafe belirlenir.
2. Planlama. İmplantın boyu, çapı ve açısı tomografi üzerinde planlanır. Gerekli görülen durumlarda implantın planlanan yere birebir yerleşmesini sağlayan bir cerrahi rehber hazırlanır (bkz. Rehberli İmplant Cerrahisi).
3. İmplantın yerleştirilmesi. Bölge lokal anestezi ile uyuşturulur; işlem sırasında ağrı hissedilmez, yalnızca basınç ve titreşim hissedilebilir. Diş etinde küçük bir açıklık oluşturulur, kemikte implantın ölçüsüne uygun yuva hazırlanır ve implant yerleştirilir. Tek implant için işlem genellikle 30–60 dakika sürer.
4. Kaynama dönemi. Kemiğin implantla birleşmesi için beklenir. Bu süre kemik kalitesine göre değişir; alt çenede genellikle daha kısa, üst çenede daha uzundur. Bu dönemde, özellikle ön dişlerde, dişsiz kalmamanız için geçici bir çözüm planlanır.
5. Kalıcı dişin takılması. Kaynama tamamlanınca ölçü alınır (ağız içi tarayıcı ya da klasik ölçü), bağlantı parçası ve komşu dişlerle renk ve biçim uyumu sağlanmış kron yerleştirilir.

Çoğu durumda evet. Kemiğin yetersiz olduğu bölgelerde, implanttan önce ya da implantla aynı seansta kemik kazandırmaya yönelik işlemler uygulanır. Hangi yöntemin seçileceğine muayene ve tomografiye göre karar verilir.

Kemik eklemek için hastanın kendi kemiği ya da hazır kemik greftleri kullanılabilir. Greftler kaynağına göre sığır kaynaklı (ksenogreft), insan kaynaklı (allogreft) ya da sentetik (alloplastik) olabilir. Hepsinin amacı, vücudun kendi kemiğini oluşturacağı bir iskele sağlamaktır.

Sinüs yükseltme (sinüs lifting)

Üst çenenin arka bölgesinde, azı dişlerinin hemen üzerinde maksiller sinüs adı verilen bir hava boşluğu bulunur. Diş kaybından sonra bu boşluk aşağı doğru genişleyebilir ve implantı yerleştirecek kemik yüksekliği kalmayabilir.

Sinüs yükseltme işleminde, sinüsün tabanını döşeyen ince zar dikkatle yukarı kaldırılır ve altında oluşan alan greft ile doldurulur. Birkaç ay içinde bu alanda yeni kemik oluşur. Mevcut kemik yüksekliği yeterliyse işlem implantla aynı seansta yapılabilir; yetersizse önce sinüs yükseltilir, implant sonraki aşamada yerleştirilir.

Dr. Seda Koçyiğit'in doktora tezi bu konu üzerinedir: sinüs greftleme operasyonlarında kullanılan greft materyallerinin etkinliğini karşılaştırmıştır.

Kendi kemiğiyle blok greft

Eski diş kayıpları, travma ya da doğuştan gelen durumlar nedeniyle kemikte daha büyük bir eksik olabilir. Bu durumda hastanın kendi kemiğinden alınan bir parça, eksik bölgeye sabitlenir. Küçük eksiklerde kemik ağız içinden (çene ucu ya da alt çenenin arka bölgesi) alınır. Çok büyük eksiklerde kalça kemiğinden alınması gerekebilir; bu işlem hastanede genel anestezi altında yapılır ve sonrasında kısa bir hastane takibi gerekir.

Sinirin yana alınması

Alt dudak ve çene ucuna his veren sinir, alt çenenin içinden geçer. İleri kemik erimesi olan alt çene arka bölgelerinde bu sinir implantın yerleşeceği alana çok yakın kalabilir. Bu durumda sinir bulunduğu kanaldan dikkatle ayrılıp yana alınır ve implant yerleştirilir.

Bu işlemin bilinen bir riski, alt dudakta ve çene ucunda geçici ya da nadiren kalıcı his azalmasıdır. Bu nedenle nadir tercih edilir; önce kısa implant veya greft gibi seçenekler değerlendirilir. Üst çenede ileri kemik erimesi olan hastalarda ise greft gerektirmeyen bir seçenek olarak zigomatik implantlar konuşulabilir.

• Komşu dişler kesilmez. Köprüde boşluğun iki yanındaki sağlam dişler küçültülerek destek yapılır; implantta bu gerekmez.
• Kemik korunmaya devam eder. İmplant çiğneme kuvvetini kemiğe ilettiği için bölgedeki kemik kaybı yavaşlar. Köprü ve takma protez bunu sağlamaz.
• Sabittir. Takıp çıkarma, protez yapıştırıcı ya da damak kaplaması yoktur; tat alma ve konuşma etkilenmez.
• Uzun ömürlüdür, ama bakım ister. Bilimsel çalışmalarda implantların 10 yıllık başarı oranı genellikle %90'ın üzerinde bildirilmektedir. Bu oran ağız bakımına, sigaraya, genel sağlığa ve düzenli kontrollere göre değişir.
• Daha uzun sürer ve cerrahi gerektirir. Köprü birkaç haftada tamamlanabilirken implantta kaynama dönemi beklenir. Başlangıç maliyeti de genellikle daha yüksektir.

İmplant sık uygulanan ve çoğu hastada sorunsuz ilerleyen bir işlemdir; yine de her cerrahi işlem gibi bazı riskleri vardır:

• İlk günlerde şişlik, morarma ve hassasiyet (beklenen, geçici durumlardır)
• İyileşme döneminde enfeksiyon
• İmplantın kemikle kaynamaması; bu durumda implant çıkarılır ve bölge iyileştikten sonra yeniden denenebilir
• Alt çenede sinire yakın çalışıldığında dudakta his değişikliği, üst çenede sinüs boşluğuyla ilgili sorunlar
• Yıllar içinde implant çevresinde diş eti iltihabı ve kemik kaybı (periimplantitis); en önemli önlemi düzenli temizlik ve kontroldür

Bu risklerin önemli bir kısmı, tomografi ile yapılan planlama, sigaraya ara verilmesi ve iyileşme dönemindeki talimatlara uyulmasıyla azaltılır.

• İlk 48 saat. Hafif şişlik ve sızlama olağandır. Soğuk uygulama ve önerilen ağrı kesici çoğu zaman yeterlidir. Sıcak içecekten, sigaradan ve ağzı sert çalkalamaktan kaçınılır.
• İlk hafta. Yumuşak ve ılık gıdalar tercih edilir, işlem yapılan tarafla çiğnenmez. Dikişler 7–10. günde alınır.
• Kaynama dönemi (2–6 ay). Günlük hayat normal akışında sürer. Geçici diş varsa sert gıdalarla zorlanmaz; kontrol randevularına gelinir.
• Kalıcı dişten sonra. Günlük fırçalama, diş ipi ya da ara yüz fırçası kullanımı ve yılda en az bir kontrol ile profesyonel temizlik. İmplantın ömrünü en çok belirleyen şey budur.