Dijital Diş Hekimliği

Dijital diş hekimliği, muayene, ölçü, planlama ve bazı üretim aşamalarında bilgisayar destekli yöntemlerin kullanılmasıdır. Bir tedavi değil, tedavileri daha iyi planlamaya ve uygulamaya yardımcı olan araçlar bütünüdür.

Hasta açısından temel olarak üç şey değişir:

• Daha fazlası görülür. 3 boyutlu tomografi ile kemik, sinirler, sinüsler ve gömülü dişler röntgende görülemeyen ayrıntıyla incelenir.
• Ölçü daha konforlu olur. Ağız içi tarayıcı, çoğu durumda ölçü kaşığı ve macun kullanmadan dişlerin 3 boyutlu kaydını alır.
• Plan önceden görülür. İmplantın yeri, çenelerin hareketi ya da yeni gülüş, tedaviden önce ekranda planlanır ve size gösterilerek anlatılır.

Dental volumetrik tomografi (konik ışınlı bilgisayarlı tomografi, kısaca CBCT), çeneleri ve dişleri üç boyutlu görüntüler. Panoramik röntgen tek bir düzlemde görüntü verirken, tomografi aynı bölgeyi farklı açılardan ve kesitlerden incelemeye ve milimetrik ölçüm yapmaya olanak tanır.

Çekim genellikle ayakta ya da oturarak yapılır, kısa sürer ve acısızdır. Hastanelerde kullanılan tıbbi tomografiye göre radyasyon dozu belirgin şekilde daha düşüktür. Yine de her hastaya rutin olarak değil, ihtiyaç olduğunda ve gereken en küçük alan için çekilir. Hamilelik olasılığı varsa çekimden önce mutlaka söylenmelidir.

Başlıca kullanım alanları:

• İmplant öncesi kemik yüksekliği, genişliği ve yoğunluğunun ölçülmesi
• Sinir ve sinüs gibi yapıların yerinin belirlenmesi
• Gömülü dişlerin konumu ve sinire yakınlığının değerlendirilmesi
• Kist, tümör ve enfeksiyon gibi oluşumların boyutu ve komşu yapılarla ilişkisinin incelenmesi
• Çene eklemi kemik yapısının değerlendirilmesi
• Çene ve yüz asimetrilerinin, ortognatik cerrahi öncesi planlamanın yapılması
• Diş çevresi kemik kayıplarının ayrıntılı değerlendirilmesi

Ağız içi tarayıcı, dişleri ve diş etlerini kalem büyüklüğünde bir kamerayla tarayarak 3 boyutlu dijital model oluşturur. Klasik ölçüde kullanılan kaşık ve macun çoğu durumda gerekmez; bu, özellikle bulantı refleksi güçlü olan hastalar için konforludur.

Taranan model bilgisayarda hemen görülür, eksik bölge varsa yalnızca o bölge yeniden taranır. Kayıt dijital olarak laboratuvara gönderilebilir ve arşivde saklanır; zaman içindeki değişiklikler karşılaştırılabilir. Çok geniş dişsiz bölgelerde ya da bazı özel protezlerde klasik ölçü hâlâ tercih edilebilir.

Tomografi, ağız içi tarama ve yüz fotoğrafları bilgisayarda bir araya getirildiğinde, tedavi başlamadan önce ayrıntılı bir plan yapılabilir:

• İmplant planlaması: İmplantın boyu, çapı, açısı ve derinliği; üzerine gelecek diş dikkate alınarak planlanır (bkz. Rehberli İmplant Cerrahisi).
• Gülüş tasarımı: Dişlerin biçimi ve boyu yüz fotoğrafları üzerinde tasarlanır; tasarım ağızda prova edilebilir (bkz. Gülüş Tasarımı).
• Ortognatik cerrahi: Çenelerin ne kadar hareket ettirileceği sanal ortamda planlanır ve buna göre kişiye özel cerrahi splintler üretilir (bkz. Ortognatik Cerrahi).

Planın ekranda görülmesi, hekim ile hasta arasındaki konuşmayı da kolaylaştırır: ne yapılacağı, neden o şekilde yapılacağı ve olası sonuç birlikte değerlendirilir.

Yapılan planın operasyonda doğru uygulanması için iki yöntem kullanılır:

• Cerrahi rehber: Plana göre 3 boyutlu yazıcıda üretilen, ağza oturan kişiye özel bir plak. Frezlerin ve implantın planlanan yöne ilerlemesine yardımcı olur.
• Dinamik navigasyon: Ağızda plak kullanılmaz; özel kameralar frezin konumunu anlık olarak izler ve hekim ekranda frezin planlanan yola göre konumunu görerek çalışır.

Her iki yöntem de hekimin yerine geçmez; planın operasyona aktarılmasına yardımcı olan araçlardır. Ayrıntılar Rehberli İmplant Cerrahisi sayfasında.

Dijital olarak tasarlanan kron, köprü, porselen dolgu ve laminate gibi restorasyonlar, bilgisayar destekli frezeleme ya da 3 boyutlu yazıcılarla üretilebilir. Bu, tasarım ile üretim arasındaki aktarım adımlarını azaltır; bazı restorasyonlarda süreyi kısaltabilir. Üretimin klinikte mi, laboratuvarda mı yapılacağı restorasyonun türüne göre değişir.

• Teknoloji muayenenin yerini tutmaz. Görüntü ve plan, klinik muayene ve hekimin değerlendirmesiyle birlikte anlam kazanır.
• Görüntüler kusursuz değildir. Metal dolgu ve kaplamalar tomografide görüntü bozulmalarına yol açabilir; hareket etmek kaydı bulanıklaştırır.
• Planlar ve rehberler de milimetrik sapma gösterebilir. Bu yüzden planlamada önemli yapılara güvenlik mesafesi bırakılır.
• Radyasyon düşük olsa da sıfır değildir. Tomografi yalnızca gerektiğinde çekilir.
• Ekrandaki simülasyon bir hedeftir, kesin sonucun garantisi değildir.