Gülüş Tasarımı

Gülüş tasarımı tek bir işlem değil, bir planlama yaklaşımıdır. Dişlerin rengi, boyu, biçimi, dizilişi ve diş eti çizgisi; dudaklarla, yüz orta hattıyla ve yüzün genel oranlarıyla birlikte değerlendirilir. Amaç "herkese aynı beyaz ve düz dişler" değil, kişinin yüzüne uyan, doğal görünen bir gülüştür.

Tasarım belirlendikten sonra hedefe ulaşmak için bir ya da birkaç yöntem kullanılır: diş beyazlatma, laminate (yaprak porselen), porselen dolgu ya da kaplama, diş eti düzenlemesi; bazı durumlarda ortodonti ya da implant. Kimi hastada yalnızca beyazlatma yeterlidir; kimi hastada birkaç yöntem birlikte planlanır.

Önemli bir ilke: sağlıklı dişlere mümkün olan en az müdahale. Diş dokusu bir kez kaldırıldığında geri gelmez; bu yüzden aynı sonuca daha az kesimle ulaşılabiliyorsa o yol tercih edilir.

• Dişlerinin renginden memnun olmayanlar
• Ön dişlerinde aralık (diastema), kırık, aşınma ya da biçim bozukluğu olanlar
• Eski, renklenmiş dolgu ya da kaplamalarını yenilemek isteyenler
• Dişlerinin boyu ya da orantısı yüzüyle uyumsuz görünenler
• Gülerken diş eti çizgisi düzensiz görünenler

Tedaviden önce diş eti hastalıkları ve çürükler tedavi edilir. Ciddi diş sıkma, çapraşık dişler ya da kapanış sorunu varsa bunlar planlamada ayrıca değerlendirilir; bazen önce ortodonti ya da gece plağı gerekir. Hamilelikte ve emzirme döneminde diş beyazlatma ertelenir.

1. Muayene ve konuşma. Dişler, diş etleri, kapanış ve çene eklemi muayene edilir. Neyi değiştirmek istediğiniz ve beklentileriniz ayrıntılı konuşulur.
2. Fotoğraf ve dijital kayıt. Yüz ve gülüş fotoğrafları alınır, dişler ağız içi tarayıcıyla taranır ya da ölçü alınır.
3. Tasarım. Fotoğraflar ve tarama bilgisayarda birleştirilir. Dişlerin biçimi, boyu ve oranları yüzünüze göre planlanır ve öncesi-sonrası görünüm hazırlanır.
4. Prova (mock-up). Tasarım, geçici bir malzemeyle dişlerinizin üzerine uygulanabilir. Böylece yeni gülüşü ekranda değil kendi ağzınızda, aynada görür, konuşurken ve gülerken değerlendirirsiniz. Gerekirse değişiklik yapılır.
5. Uygulama. Onaylanan tasarıma göre seçilen yöntem uygulanır.

Ekrandaki tasarım ve prova, hedefi göstermek içindir; son sonuç dişlerin yapısına ve seçilen malzemeye göre küçük farklılıklar gösterebilir.

Laminate, dişin ön yüzüne yapıştırılan, yaklaşık 0,3–0,7 mm inceliğinde (kontakt lense yakın) porselen yapraklardır. Genellikle cam seramik (örneğin E.max) malzemeden hazırlanır. Renk değişikliklerinde, aralıklarda, aşınma ve kırıklarda, biçim bozukluklarında dişin görünüşünü değiştirmek için kullanılır.

Süreç:

1. Tasarım ve prova onaylanır.
2. Dişin ön yüzeyinden, çoğu durumda mine tabakası sınırında kalacak şekilde az miktarda doku kaldırılır. Bazı vakalarda çok az kesimle ya da kesimsiz uygulama mümkün olabilir; bu, dişlerin konumuna göre değişir.
3. Ölçü ya da dijital tarama alınır; bu sürede gerekirse geçici kaplamalar yapılır.
4. Laboratuvarda hazırlanan laminatelerin rengi ve uyumu prova edilir, ardından özel yapıştırıcılarla dişe yapıştırılır.

Laminate, porselen olduğu için renk değişimine dirençlidir; ancak kırılabilir ya da yerinden çıkabilir. Diş sıkma alışkanlığı olanlarda gece plağı kullanılması önerilir. Bakımı iyi yapıldığında uzun yıllar kullanılabilir; zamanla yenilenmesi gerekebilir.

Doğal diş rengi çoğu kişide hafif sarımsıdır. Renklenme dıştan (çay, kahve, sigara) ya da içten (kanal tedavili dişler, bazı ilaçlar, yaşa bağlı değişim) olabilir. Beyazlatmadan önce diş taşı temizliği yapılır ve renklenmenin nedeni belirlenir.

• Ofis tipi beyazlatma: Diş etleri koruyucu bir malzemeyle kapatılır, dişlere beyazlatıcı jel uygulanır. İşlem yaklaşık 1 saat sürer, gerekirse tekrarlanır.
• Ev tipi beyazlatma: Dişlere özel şeffaf plaklar hazırlanır; beyazlatıcı jel bu plaklarla hekimin belirlediği sürelerde evde uygulanır. Sonuç genellikle 1–2 hafta içinde alınır.
• İki yöntem birlikte de uygulanabilir.
• Kanal tedavili tek bir dişin kararması durumunda dişin içten beyazlatılması seçenek olabilir.

Bilinmesi gerekenler: beyazlatma dolgu, kaplama ve laminatelerin rengini değiştirmez; bu yüzden ön dişlerde dolgu varsa, beyazlatmadan sonra yenilenmesi gerekebilir. İşlem sırasında ve sonraki birkaç gün dişlerde geçici hassasiyet olabilir. Sonuç kalıcı değildir; beslenme alışkanlıklarına ve sigaraya göre zamanla renk bir miktar geri döner ve gerektiğinde yenilenir. Beyazlatmadan sonraki ilk günlerde çay, kahve, kola ve sigaradan uzak durmak sonucun korunmasına yardımcı olur.

Çürük ya da kırık nedeniyle fazla madde kaybı olan arka dişlerde, klasik dolgu yerine laboratuvarda ya da dijital olarak hazırlanan porselen dolgular kullanılabilir. Diş hazırlanır, ölçü ya da tarama alınır ve hazırlanan porselen parça dişe yapıştırılır.

Porselen dolgu, tüm dişi kaplamaya göre daha fazla sağlıklı diş dokusunu korur; diş renginde olduğu için estetiktir ve renklenmeye dirençlidir. Uygun olup olmadığına dişte kalan sağlam doku miktarına göre karar verilir; çok büyük kayıplarda kaplama gerekebilir.

• Laminate ve porselenler: Kırılma ya da yerinden çıkma; kenarlarda zamanla renklenme; nadiren yapıştırma sonrası geçici hassasiyet. Kaldırılan diş dokusu geri gelmez, bu yüzden ilerde yenilenmesi gerekir.
• Beyazlatma: Geçici diş hassasiyeti ve diş etinde geçici tahriş; beklenen beyazlığa ulaşılamaması (özellikle bazı içten renklenmelerde); sonucun zamanla azalması.
• Genel: Beklenti ile sonuç arasında fark olması. Bu nedenle tasarım ve prova aşaması aceleye getirilmez; sonuç birlikte onaylanmadan kalıcı uygulamaya geçilmez.
• Diş sıkma, kontrolsüz diş eti hastalığı ve kötü ağız bakımı, estetik uygulamaların ömrünü kısaltır.

• Günlük fırçalama ve diş ipi ya da ara yüz fırçası
• Laminate ve porselenlerle sert şeyleri ısırmamak (kalem, tırnak, fındık kabuğu, ambalaj)
• Diş sıkma varsa gece plağı
• Renklendirici içeceklerden sonra su ile ağzı çalkalamak
• Düzenli kontrol ve profesyonel temizlik, en az yılda bir